Kinh Tế

Hướng tới sản xuất lúa gạo bền vững

Thứ Tư, 29/09/2021

Thực hiện chủ trương đổi mới của tỉnh, ngay khi tái lập tỉnh năm 1997, với phương châm “giảm đóng góp, tăng đầu tư, phát triển nông thôn toàn diện”, Vĩnh Phúc luôn đi đầu cả nước về các chính sách đầu tư cho phát triển nông nghiệp nói chung và ngành lúa gạo nói riêng. Các chính sách kịp thời, thiết thực đã góp phần quan trọng vào đổi mới tư duy, cách tổ chức sản xuất của người nông dân, từ đó không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn hướng tới sản xuất lúa gạo bền vững.

Kỳ 1: Đột phá thay đổi cơ cấu giống lúa

Sau hơn 20 năm chiếm ưu thế, diện tích gieo trồng những giống lúa như Q5, khang dân 18 hiện đã giảm nhiều, không còn đứng đầu mà nhường vị trí cho những giống lúa có ưu thế vừa năng suất cao, chất lượng thơm ngon, vừa có sức chống chịu sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Sự chuyển đổi cơ cấu giống lúa của tỉnh đã tạo “luồng gió mới” hình thành các vùng sản xuất hàng hóa cho hiệu quả.

Nhiều giống lúa chất lượng cao được đưa vào thử nghiệm và nhân rộng, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích canh tác. Ảnh: Thế Hùng

 

Về các địa phương những ngày tháng 9, những cánh đồng lúa chín trải dài, đẹp như một bức tranh với gam vàng óng ả. Những bông lúa cong oằn vì trĩu hạt theo gió nhẹ đong đưa mùi hương lúa mới thơm ngọt; những nụ cười rạng ngỡ, phấn khởi của những nông dân một nắng hai sương gắn bó với đồng ruộng. Vụ Mùa năm nay nông dân tiếp tục được mùa bội thu, no ấm trong thời tiết bất thuận.

Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT - người tâm huyết, gắn bó nhiều năm với ngành Nông nghiệp khẳng định: Giống tốt chống chịu sâu bệnh, điều kiện bất thuận của thời tiết cộng với kỹ thuật canh tác nhuần nhuyễn của nông dân đã giúp những cánh đồng lúa của tỉnh nhiều năm bội thu, góp phần đảm bảo an ninh lương thực của tỉnh, nhất là trong bối cảnh ảnh hưởng của dịch Covid-19.

Điều đó khẳng định những cơ chế chính sách hỗ trợ của tỉnh đã tạo sự chuyển dịch rất lớn cơ cấu giống lúa ở các địa phương, tạo tiền đề cho hướng sản xuất hàng hóa, xây dựng thương hiệu gạo của tỉnh.

Những năm đầu khi mới tái lập tỉnh, năng suất lúa của tỉnh chỉ đạt 34,2 tạ/ha, sản lượng lương thực có hạt đạt 20,4 vạn tấn.

Thời điểm đó, thời vụ gieo cấy lúa chủ yếu của tỉnh gồm: Xuân sớm, chính vụ, xuân muộn với các giống chủ lực: CN2, CR203, Bao thai, Mộc tuyền có thời gian sinh trưởng dài, sức chống chịu sâu bệnh kém, thường bị rủi ro về thời tiết.

Giờ đây, vẫn đồng đất ấy, những giống lúa có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao, chất lượng gạo khá và chống chịu tốt với sâu bệnh, điều kiện ngoại cảnh bất thuận như: TBR 25, Thiên ưu 8, ADI 28, DT 39 Quế Lâm, Sơn Lâm 2, DQ 11, Hà Phát 3, ĐT 100 đã được nông dân đưa vào sản xuất chiếm 70% tổng diện tích toàn tỉnh; tỷ lệ lúa Xuân muộn, lúa Mùa sớm chiếm đến 98% trà lúa chủ lực của tỉnh.

Một trong những đột phá thay đổi cơ cấu giống lúa của tỉnh, giai đoạn 2013-2020, tỉnh hỗ trợ gần 100 nghìn ha diện tích gieo cấy các giống lúa chất lượng phù hợp với điều kiện canh tác ở các địa phương như: Thiên ưu 8, RVT, HT1, TH3-3, BC 15, TBR 225, ADI 28 theo Đề án tái cơ cấu ngành Nông nghiệp.

Riêng vụ Đông Xuân 2020- 2021, tỉnh hỗ trợ gần 700 tấn lúa thuộc chương trình hỗ trợ giống lúa chất lượng phục vụ cho tái cơ cấu nông nghiệp trên địa bàn tỉnh; cung ứng 270 tấn lúa giống cho 39 xã thuộc chương trình trợ cước, trợ giá giống lúa phục vụ các xã miền núi.

Cán bộ kỹ thuật của Tập đoàn Quế Lâm kiểm tra năng suất lúa sản xuất theo hướng hữu cơ tại xã Hồ Sơn (Tam Đảo)

 

Triển khai xây dựng nhiều mô hình trình diễn giống lúa mới, sản xuất lúa hữu cơ trên giống DT39 Quế Lâm của Tập đoàn Quế Lâm; khuyến khích doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất với nông dân, mở rộng diện tích lúa chất lượng, sản xuất theo quy trình VietGAP... tạo nên cuộc cách mạng về chuyển đổi cơ cấu giống lúa chất lượng trên địa bàn tỉnh, làm thay đổi nếp nghĩ, cách làm của của người dân theo tư duy sản xuất hàng hóa trong cơ chế thị trường.

Là huyện có truyền thống thâm canh lúa cao, Yên Lạc đã tạo nên sự bứt phá về năng suất lúa vụ Xuân 2021 đạt gần 69 tạ/ha, cao nhất tỉnh. Để nâng cao năng suất, chất lượng lúa gạo, từ năm 2015 đến nay, huyện đã chuyển đổi hàng nghìn ha các giống lúa năng suất thấp, chất lượng gạo kém như: KD18, Q5… sang các giống lúa năng suất, chất lượng; hướng dẫn nông dân áp dụng quy trình kỹ thuật sản xuất theo hướng an toàn, hữu cơ tạo ra các sản phẩm lúa gạo chất lượng, an toàn đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng, nâng cao chất lượng cuộc sống cũng như đẩy mạnh tiêu thụ hàng hóa trên địa bàn huyện.

Từ cuộc cách mạng chuyển đổi cơ cấu giống lúa chất lượng của tỉnh, đến nay, nhiều giống lúa mới có đặc tính chất lượng gạo ngon, năng suất cao như: RVT, QR1, Thiên ưu 8, TBR 25, ADI 28, DT 39 Quế Lâm... nhanh chóng được nông dân đưa vào sản xuất, hình thành các vùng sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao ở các huyện: Yên Lạc, Vĩnh Tường, Bình Xuyên, Tam Dương, Sông Lô.

Nhờ vậy, những năm gần đây, mặc dù diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, chuyển sang xây dựng khu công nghiệp, hạ tầng giao thông, dịch vụ nhưng năng suất lúa vụ xuân liên tục xác lập những kỷ lục mới với 59,83 tạ/ha, 60,33 tạ/ha , 62,53 tạ/ha vào các năm 2011, 2014, 2021.

Hiện nay, diện tích giống lúa chất lượng của tỉnh chiếm hơn 70% tổng diện tích gieo cấy; diện tích trồng lúa KD 18 giảm còn dưới 25%. Thành quả ấy khởi nguồn từ sự thay đổi về tư duy sản xuất hàng hóa theo hướng chất lượng của người nông dân đã ngày càng được khẳng định.

Mai Liên-Nguyễn Hường



TAG:

Ý kiến của bạn

Họ tên:
Email: