Vì là loài quý hiếm, có giá trị khoa học cao được dùng để chữa bệnh hen suyễn, còi xương. Mặt khác, chúng là loài lưỡng cư có thân hình kì lạ, hoa văn đẹp nên cá Cóc bị người dân sống ven núi Tam Đảo lùng bắt bán cho khách du lịch về nuôi làm cảnh hoặc ngâm rượu làm thuốc nên cá Cóc Tam Đảo đang bị khai thác triệt để và đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng. Bên cạnh đó, do tình trạng khai thác rừng bừa bãi và phát triển du lịch ồ ạt, đã làm cho môi trường sống của loài cá này ngày càng suy giảm, không phát triển.

Để bảo tồn khôi phục và phát triển loài cá Cóc Tam Đảo - loài ếch nhái đặc hữu của Việt Nam tại khu vực vùng đệm Vườn Quốc gia Tam Đảo, nhóm các nhà khoa học Trường ĐHSPII Xuân Hoà đã đưa ra 2 nhóm giải pháp đó là: Nhóm giải pháp về quản lý, tuyên truyền và nhóm giải pháp bảo tồn (ngoại vi và tại chỗ). Cụ thể nghiêm cấm, hạn chế mức thấp nhất việc chặt phá rừng làm nương rẫy, khai thác quá mức các sản phẩm của rừng (gỗ, củi, măng, cây thuốc, cây cảnh, khai thác khoáng sản…) làm huỷ hoại nghiêm trọng đến môi trường sống của cá Cóc Tam Đảo. Đồng thời, phải đẩy mạnh công tác trồng rừng, phục hồi thảm thực vật ở các sườn dốc, bảo vệ rừng mới trồng, để phần nào giải quyết chất đốt cho dân địa phương. Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục ý thức bảo vệ cá Cóc ở khắp các địa phương quanh khu vực Vườn Quốc gia Tam Đảo; tăng cường công tác quản lý thu mua, săn bắt cá Cóc Tam Đảo thông qua các chi cục, hạt, trạm và cán bộ kiểm lâm để hạn chế nguy cơ giảm sút số lượng của loài cá Cóc đến mức thấp nhất. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương và Ban Quản lý Vườn Quốc gia Tam Đảo cần có hình thức xử phạt thật nặng về kinh tế, thậm chí có thể truy tố hình sự về hành vi săn bắt mua bán trái phép cá Cóc Tam Đảo. Nâng cao đời sống kinh tế của nhân dân địa phương dựa trên các thế mạnh về chăn nuôi trồng cây công nghiệp, cây thuốc, phát triển du lịch, nghề phụ chế biến nông sản (làm đường mía, mì gạo…) cũng như chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi ở một số vùng nông thôn để người dân sống không phụ thuộc vào rừng. Có như vậy họ mới không lên rừng săn bắt các động vật quy hiếm. Biện pháp này phải có sự trợ giúp của các cấp chính quyền địa phương cũng như chương trình hoạt động của Vườn Quốc gia Tam Đảo.

Nguyễn Hoàn