Thực tế cho thấy, ngành giáo dục Sông Lô có xuất phát điểm rất thấp. Chỉ cách đây hơn 1 năm, cơ sở vật chất trường học của huyện còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Đội ngũ giáo viên thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu, phân bổ không hợp lý. Huyện không có trường chất lượng cao, trường trọng điểm và trường tiên tiến xuất sắc. Chất lượng đại trà, chất lượng mũi nhọn học sinh giỏi (HSG) ở các bậc học rất hạn chế. Trước thực trạng đó, Phòng GD&ĐT xác định một số giải pháp nhằm tạo bước đột phá về chất lượng toàn diện. Các cấp học mầm non, tiểu học, THCS tiến hành điều tra, đánh giá, phân tích thực trạng giáo viên và có kế hoạch tổ chức phân bổ lại cơ cấu cho hợp lý, hạn chế tối đa nơi thừa, nơi thiếu người đứng lớp. Phòng đã chỉ đạo khối THCS xây dựng 3 cụm trường trọng điểm là Lãng Công, Đồng Thịnh, Hoàng Hoa Thám, tuyển chọn những học sinh khá, giỏi ở các xã quanh vùng vào học. Đây cũng là nơi tập trung đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao, có nhiều kinh nghiệm giảng dạy, nhất là trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi. Đối với bậc giáo dục tiểu học, các nhà trường xây dựng hệ thống lớp bán trú, các em được ăn, nghỉ trưa tại trường, tạo điều kiện thuận lợi cho việc học 2 buổi/ngày, phục vụ công tác quản lý, bồi dưỡng học sinh. Ở cấp học mầm non, nhằm tăng cường tỷ lệ huy động trẻ đến lớp, giảm số trẻ suy dinh dưỡng, đổi mới hình thức chăm sóc, nuôi dạy trẻ, huyện tăng cường công tác quản lý, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn cho giáo viên, trang bị máy tính kết nối Internet để khai thác thông tin, tìm hiểu kiến thức trên mạng. Các trường ở cả 3 cấp đã tích cực tham mưu cho chính quyền địa phương, tranh thủ sự ủng hộ của các ngành, các cấp, các nguồn lực xây dựng trường chuẩn Quốc gia, từng bước chuẩn hóa cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ giáo viên, nâng cao chất lượng giáo dục.

Từ những giải pháp đồng bộ đó, kết thúc năm học 2009-2010, ngành giáo dục huyện Sông Lô đạt được những kết quả kả quan: 100% giáo viên của huyện đạt chuẩn và trên chuẩn; hiện nay có gần 100 giáo viên đang theo học các lớp đại học và nhiều giáo viên học cao học. Tỷ lệ huy động trẻ ra lớp ở bậc học mầm non ngày càng cao, tỷ lệ trẻ ra lớp mẫu giáo đạt 99%; số trẻ suy dinh dưỡng giảm. Trong hội thi Giáo án điện tử soạn trên nền Powerpoint bậc học mầm non, giáo án của huyện Sông Lô là bộ duy nhất đại diện cho giáo dục mầm non của tỉnh tham dự cấp quốc gia. Trong kỳ thi Trạng nguyên nhỏ tuổi ở bậc tiểu học, huyện đạt 1 giải Trạng nguyên, 1 Bảng nhãn; tham dự cấp quốc gia đạt 2 giải Thám hoa. Kỳ thi HSG lớp 5 cấp tỉnh, huyện có 44 em đạt giải, trong đó có 1 giải nhất, 10 giải nhì. Chất lượng giáo dục THCS được nâng cao đồng bộ trên nhiều phương diện, các trường điểm THCS Lãng Công, Đồng Thịnh, Hoàng Hoa Thám đang phát huy thế mạnh, số lượng HSG tăng nhanh; năm học 2008-2009, Sông Lô có 454 HSG cấp huyện, 10 HSG cấp tỉnh, đến năm 2009-2010 có 554 HSG cấp huyện, 51 HSG cấp tỉnh, trong đó có 2 giải nhất, 4 giải nhì.

Về chất lượng giáo dục đại trà, Phòng GD&ĐT huyện đã chỉ đạo các bộ phận phụ trách từng cấp học tăng cường hoạt động nghiệp vụ, thắt chặt kỷ cương nền nếp các trường học, xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực. Nhờ vậy, công tác xây dựng trường chuẩn Quốc gia đạt được những kết quả khả quan. Năm học 2009-2010, huyện xây dựng được 9 trường, trong đó có 1 trường đạt chuẩn cấp độ 2, nâng tỷ lệ trường chuẩn Quốc gia của huyện lên 39,6%. Bên cạnh đó, Sông Lô đã đẩy mạnh thực hiện chương trình kiên cố hóa trường lớp theo hướng ổn định lâu dài; khởi công và hoàn thành một số phòng học, phòng chức năng, nhà công vụ cho giáo viên, đóng mới bàn ghế cho học sinh và giáo viên với tổng nguồn vốn đầu tư hơn 15 tỷ đồng. Hiện nay hầu hết các em học sinh tiểu học và THCS được học trong các dãy nhà 2 tầng kiên cố, khuôn viên cảnh quan sư phạm được xây dựng, mở rộng xanh, sạch, đẹp. Huyện đã trang bị gần 400 máy tính cho các trường để đảm bảo công tác điều hành, giảng dạy và học tập. Các nhà trường còn thường xuyên phát động thi đua học tập nhân các ngày lễ lớn trong năm để giáo dục ý thức tự học, tự rèn của các em. Tình trạng học sinh ngồi nhầm lớp được khắc phục bằng nhiều biện pháp như tăng cường khảo sát, kiểm tra chất lượng, phân loại trình độ nhận thức của học sinh một cách khách quan, công khai với các bậc phụ huynh; đồng thời có biện pháp bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo cho học sinh yếu kém. Tăng cường công tác quản lý học sinh, giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh, giáo dục thể chất, giáo dục thẩm mỹ, hướng nghiệp, giáo dục ATGT và pháp luật, phòng chống tai nạn thương tích và các tệ nạn xã hội. Các địa phương, các trường tăng cường biện pháp huy động học sinh ra lớp, duy trì sỹ số, hạn chế học sinh bỏ học.

Quán triệt quan điểm của Đảng - “Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng”, phòng GD&ĐT huyện đã phối hợp chặt chẽ với các tổ chức xã hội trong việc giáo dục học sinh, phát huy vai trò của hội Khuyến học, triển khai hiệu quả cuộc vận động “Hai không” gắn với 2 phong trào thi đua lớn “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” và “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và tự sáng tạo”. Hội Phụ huynh học sinh từng bước đổi mới trong hoạt động giáo dục, tuyên truyền thông tin 2 chiều, định hướng cho con em học tập, đồng thời ủng hộ các giải pháp của chính quyền địa phương trong việc xây dựng kế hoạch phát triển giáo dục, giám sát cuộc vận động “Hai không”, quy định việc dạy thêm, học thêm; phối hợp với các Trung tâm Giáo dục cộng đồng chi thưởng cho học sinh nghèo vượt khó, học sinh giỏi, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục.

Với mục tiêu xây dựng hoàn thiện quy mô phát triển hệ thống GD&ĐT, huy động hầu hết số thanh, thiếu niên trong độ tuổi đến lớp, đáp ứng nhu cầu học tập của con em nhân dân và phát triển nguồn nhân lực tại chỗ cho địa phương, huyện Sông Lô đặt ra một số giải pháp, trong đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng chất lượng giáo dục đại trà, chất lượng mũi nhọn để thực hiện được mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, thực hiện mục tiêu đưa giáo dục huyện giai đoạn 2010-2015 xếp vào vị trí các huyện trung bình khá, đến năm 2020 xếp vị trí khá của tỉnh, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ đối với giáo dục đào tạo theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa. Thực hiện hiệu quả việc đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục ở các ngành, các cấp học, xây dựng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, chuẩn về trình độ, đồng bộ về cơ cấu, bố trí hợp lý, hiệu quả. Chú trọng đầu tư cơ sở vật chất trường học theo hướng chuẩn hóa quốc gia, có chiều sâu và từng bước hiện đại. Nâng cao năng lực quản lý Nhà nước về giáo dục, đẩy mạnh tin học hóa công tác quản lý. Quan tâm bồi dưỡng giáo viên về mọi mặt, đặc biệt nâng cao bản lĩnh chính trị của nhà giáo. Tiếp tục huy động mọi nguồn lực từ nhà nước, các tổ chức chính trị, xã hội, doanh nghiệp đầu tư cho GD-ĐT. Khuyến khích mọi lứa tuổi học tập, tạo dựng một xã hội học tập. Đổi mới chế độ chính sách thu hút nguồn tri thức có trình độ cao, giáo viên giỏi về địa phương. Thực hiện đầy đủ chính sách đối với giáo viên công tác tại các xã miền núi khó khăn. Tạo điều kiện để giáo viên, học sinh khắc phục khó khăn, phát huy năng lực, giành kết quả cao trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học.

Triệu Ngọc Toàn